عباس قديانى
489
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
سورستان حيره كه پادشاهان ساسانى آن را مقر اميران آلنصر كارگزاران خود بر قلمرو عربى خويش ساخته بودند يكى از شهرهاى قديمى ايران در سورستان بود . سورستان كه در دوران اسلامى به نام سواد و سواد العراق خوانده مىشد ، و به تدريج نام عراق بر آن غلبه يافت ، در آن روزگار يكى از مناطق آباد و پرنعمت ايران بود و چون كشور پهناور ايران در آن روزگار ايرانشهر خوانده مىشود و سورستان هم پايتخت سياسى و مركز فرهنگ و تمدن ايران بود از اينرو آن را دل ايرانشهر هم مىخواندند . سورستان در آن روزگار به دوازده استان و شصت « تسو » تقسيم مىشد . حيره كه در دوران اسلامى كوفه و نجف جاى آن را گفتند در محدود دو استان از استانهاى سورستان دوران ساسانى يا سواد دوران اسلامى قرار داشت كه به نامهاى استان بهقباد ميانه و استان بهقباد پايين خوانده مىشد . و نيز - حيره سورن از خاندانهاى دورهء اشكانى كه پس از دودمان شاهى صاحب قدرت محسوب مىشدند . شغل موروثى سورنها تاجگذارى بر سر شاهان بود . در اين منطقه « ويسبذان » يعنى دهداران مركز ثقل دولت قرار داشتند كه تيولداران بزرگ به شمار مىآمدند و رعاياى خود را براى جنگ با دشمنان مسلح مىساختند . سورنا سردار دلير پارتى معاصر اشك سيزدهم ارد اول از جهت نژاد و ثروت و شهرت پس از شاه رتبهء اول را داشت و به سبب نجابت خانوادگى در روز تاجگذارى پادشاه حق داشت كه كمربند شاهى را به كمر بندد . سورنا ارد را به تخت نشانيد و شهر سلوكيه را متصرف شد و اول كسى بود كه بر ديوار شهر مذكور برآمد و با دست خود اشخاصى را كه مقاومت مىكردند به زير افكند . وى بر اثر اين صفات « كراكوس » سردار رومى را مغلوب كرد . سورنا نهايتا به دست ارد كشته شد . سورياس يا سوريا پروردگار مظهر آفتاب در ريگ ودا . سوريه پنجمين ساتراپى هخامنشى را تشكيل مىداد و پايتخت آن شهر صيدا بود . سوسارمس از پادشاهان ماد ( بنا به نقل كتزيايس ) كه 28 سال پادشاهى نمود . سوشيانت نجاتدهنده مقدسى كه به وعده كتاب اوستا مىبايست براى استقرار عدالت اجتماعى ظهور كند . سوشيانت - سوشيانس عنوان هريك از سه موعود زرتشتى كه در اوستا « استوت ارت » خوانده شده و از او به عنوان سوشيانت پيروزگر ياد شده است . سوغود نام قديم سغد ( بخارا و سمرقند ) .